و هويتى فانى و قابل تلاشى ، قايل نيستند ، در صورتى كه به شرايع الهيه قايل باشند ، مكلّف به تكاليف را همين هيأت متشكل از عناصر متضادّ دانند و ناچار ، معاقب و يا مثاب ، همين موجود عنصرى بايد باشد [ 1 ] . برخى از جماعت متكلمين كه اجسام عنصرى را مركب از جواهر فرد مىدانند و به جسميت جواهر فرد قايل نيستند ، اگر چه اجسام از آنها تأليف مىشود ، بدن محسوس ، نزد اين حضرات ، جسم كثيف مؤلّف از جواهر فرد و روح ، جسم لطيف مؤلف از اين دو جسم است . و صفات مخصوص به ابدان افراد انسان از خواص بدن و صفات نفسانيه از عوارض و خواص جسم لطيف است . چون از مشابكت هر دو ، جسم انسان موجود شده است ، صفات و خواص انسان - چه نفسانيات و چه صفات بدنيه - متحقق نمىشود مگر از ناحيهء مخالطت دو جسم لطيف و كثيف . به زعم اين جماعت ، چون به تجرد نفس ناطقهء انسانى قايل نيستند ، مكلّف به